آرزوى طعام نباشد . و اغذيه كه سريع الهضم و مانع العفونت و مقوى القوى بود اختيار بايد كرد ؛ چون سماقيه و اجاصيه و حصرميه . و آنجا كه قوت ضعيف باشد ، گوشت چوزه و ديگر طيور نيز توان داد اصلاح كرده . و تبخير صندل و كافور و پوست انار و برگ بيد و برگ مورد و آبنوس و چوب گز و سيب لازم دارند . و صندل و كافور و سركه و گلاب بر سينه نهادن و در شيشه كرده هر لحظه بوئيدن سودمند است . امّا هرگاه شكم طرنجيده شود و اطراف سرد گردد و هنگام تنفس سينه برآيد و خواب نيايد و اختلاط عقل روى نمايد ، بايد كه اضمدهء سرد [ را ] از سينه دور كنند و بيمار را به جامه گرم درپوشند تا كه حرارت از باطن به ظاهر ميل كند . [ 1418 ] پوشيده نماند كه اهمّ مهام درين مرض تقويت دل و دماغ است و ازالهء عفونت . و از آن كه عفونت در جسم كثير الرطوبت زود اثر كند ، واجب است كه از اغذيهء رطبه و هواى رطوبت ناك حذر كنند و از اينجاست كه تبخير عطريات در خانه بر سبيل دوام نفع تمام دارد ؛ زيرا كه بخور عطره ، هم مصلح هواست و هم مجفف او و كذلك تقويت مىدهد دل و دماغ را و خشك مىسازد رطوبات را و زايل مىكند عفونت اخلاط را امّا بايد كه مجمره دور باشد و بخور به درجهء اعتدال بود چنان‌چه بيمار را هيچ مضرتى از آن نرسد و نفس خفگى نكند . [ 1419 ] فايده : در ايام و با ، اصحّا را واجب است كه اگر خلط فزونى در بدن يابند تنقيهء او نمايند . امّا بىحاجت [ به تنقيه ] ، تسكين [ اخلاط ] بهتر از تحريك است ؛ زيرا كه بسيار باشد كه تحريك بىحاجت به آفت انجامد جهت ثوران اخلاط ساكنه و احداث ضعف در طبيعت . و هرچه مفّتح مسام بود چون رياضت و كثرت جماع و استحمام و جز آن ضرر دارد [ و لذا بايد ] ازو بازمانند و غذا نسبت به عادت كمتر خورند تا امتلا نيفتد و گوشت‌ها را به سماق و زرشك و ريواج و ناردان [ يعنى دانهء انار ] و چوزه و سركه پخته تناول نمايند و اگر گوشت نخورند بهتر باشد . در ايام و با ، ترياق و مثروديطوس و انگزد خوردن نفع تمام دارد . و بعضى برآنند كه صبر و مرّ و زعفران هر سه برابر كوفته و بيخته مقدار يك درم با قند يا عسل هر روز بخورند فساد هوا اثر نكند امّا بايد دانست كه استعمال اين چيزهاى گرم وقتى رخصت است كه هوا سرد بود و خورنده ، مزاج سرد و تر داشته باشد و گرنه هرگز ازين اشياى حار